A / LỜI GIỚI THIỆU :
Việc giảng dạy kiến thức lí thuyết kết hợp với rèn luyện kỉ năng địa lí cho học sinh là một việc làm rất cần thiết ; nhưng trên thực tế ,vì nhiều điều kiện khác nhau mà công việc này chưa đạt được nhiều kết qủa tốt .Mặt khác học sinh chưa nhận thức được hết vai trò và tác dụng của việc tiếp thu nội dung kiến thức này nên chưa hứng thú học tập .Kỉ năng địa lí có rất nhiều loại khác nhau trong đó vẽ biểu đồ là một loại kỉ năng rất cần thiết và có ý nghĩa vận dụng thực tế trong qúa trình học tập và làm việc sau này của học sinh .Với những lí do trên , việc tận dụng mọi thời gian lên lớp và các điều kiện khác để rèn luyện cho học sinh kỉ năng này là việc làm quan trọng của cả giáo viên và học sinh .Chính vì vậy , qua thực tế giảng dạy nhiều năm ,bản thân mạnh dạn giới thiệu đến quý thầy cô giáo và học sinh sáng kiến kinh nghiệm :
“RÈN LUYỆN KỈ NĂNG ĐỊA LÍ -VẼ BIỂU ĐỒ”.
Nội dung đề tài đề cập đến :đặc điểm của các loại biểu đồ ,cách chọn loại và dạng biểu đồ đúng , cách thực hiện nhanh việc vẽ các loại biểu đồ , cách hoàn thiện một biểu đồ .Bên cạnh đó là các ví dụ minh họa - làm rõ nội dung của đề tài , cũng như để quý thầy cô và học sinh tham khảo trong qúa trình giảng dạy và học tập .

B / NỘI DUNG ĐỀ TÀI :
I > Đặc điểm của các loại và dạng biểu đồ :
1 . Biểu đồ đường ( đồ thị ) : thường được sử dụng để thể hiện một tiến trình ,động thái phát triển (tăng giảm ,biến thiên ) của một đại lượng , 2 hoặc 3 đại lượng ( hiện tượng ) qua thời gian .
a> Biểu đồ thể hiện 1 đại lượng : Vẽ hệ trục tọa độ vuông góc (1 trục tung và 1 trục hoành ) , (vẽ ở giá trị tuyệt đối hoặc tương đối (% ) - thường là tuyệt đối ) .
b> Biểu đồ thể hiện 2 hoặc 3 đại lượng :Vẽ hệ trục tọa độ vuông góc ( 2 trục tung và 1 trục hoành ) , (vẽ ở giá trị tuyệt đối hoặc tương đối (%) .
2 . Biểu đồ cột (thanh ngang ) :có thể được sử dụng để biểu hiện động thái phát triển ,so sánh tương quan về độ lớn của 1 đại lượng ,2 đại lượng hoặc nhiều đại lượng ,hoặc thể hiện cơ cấu thành phần của một tổng thể .( Tuy nhiên thường hay được sử dụng để thể hiện tương quan về độ lớn giữa (1 ) , các đại lượng ) .
a> Biểu đồ cột đơn : thể hiện tương quan độ lớn của 1 đại lượng qua thời gian .Vẽ hệ trục tọa độ vuông góc ,thường vẽ ở giá trị tuyệt đối .
b> Biểu đồ cột nhóm : thể hiện tương quan độ lớn của 2 hoặc 3 đại lượng qua thời gian .Vẽ hệ trục tọa độ vuông góc ,vẽ ở giá trị tuyệt đối , gộp 2 hoặc 3 đại lượng trong một năm lại làm một nhóm ,(năm thứ nhất - nhóm thứ nhất ,năm thứ hai -nhóm thứ hai ,năm thứ ba - nhóm thứ ba ………………) .
c> Biểu đồ cột chồng : thể hiện cơ cấu thành phần của một tổng thể và so sánh tổng thể đó qua nhiều năm . Có thể vẽ trong hệ trục tọa độ hoặc không dùng hệ trục tọa độ vuông góc ,vẽ ở giá trị tuyệt đối hoặc giá trị tương đối (%) - thường là giá trị tương đối .
3 . Biểu đồ hình - hình học ( thường dùng hình tròn ) : thường dùng để thể hiện cơ cấu thành phần của một tổng thể . Chỉ vẽ được ở giá trị tương đối (%) .
a> Biểu đồ thể hiện cơ cấu thành phần của một tổng thể trong 1 năm . Xử lí số liệu và chuyển sang số % , vẽ 1 hình tròn cho năm đó .
b> Biểu đồ thể hiện cơ cấu thành phần của một tổng thể qua 2 năm ,hoặc 3 năm (tối đa là 4 năm , thông thường là 3 năm ) : Xữ lí số liệu và chuyển sang số % ,vẽ 2 hình tròn cho 2 năm ,3 hình tròn cho 3 năm ,( chú ý đặt 2 ,( 3 ) hình tròn ngang nhau và tính toán - xác định bán kính ( r ) của 2 ,( 3 ) năm đó .
4 . Biểu đồ kết hợp (cột và đường ) : thường gồm 1 cột + 1 đường để thể hiện cả động thái phát triển và tương quan độ lớn giữa các đại lượng ( biểu đồ cột thể hiện tương quan độ lớn , biểu đồ đường thể hiện động thái phát triển ) qua thời gian .Chỉ vẽ được ở giá trị tuyệt đối .
5 . Biểu đồ